Wanneer een burger de Brusselse “lasagne” ontcijfert

Na 613 dagen zonder regering heeft Zoltan Janosi governance.brussels gelanceerd, een website die meer dan 250 bronnen centraliseert om het Brussels bestuur leesbaarder te maken. Dit apolitieke en transparante initiatief roept vragen op over de rol van burgers en instellingen bij de toegang tot publieke informatie.

Van politieke crisis tot burgerhulpmiddel

Concreet was het de lange periode zonder regering, gekenmerkt door opgeschorte beslissingen en vage verkiezingsbeloften, die Zoltan Janosi aanzette tot actie. Geconfronteerd met wat hij omschrijft als een “persoonlijke behoefte om te begrijpen”, verzamelde hij officiële gegevens, persartikelen en openbare documenten om een uniek dashboard te creëren. Governance.brussels werd twee weken na het einde van de crisis gelanceerd en trok al snel bijna 1000 bezoekers, zonder communicatiebudget of betaalde promotie. Praktisch gezien geeft de site antwoord op vragen zoals de inhoud van de Verklaring van Regionaal Beleid of de hoogte van boetes voor overtredingen van de Lage Emissie Zone (LEZ).

Transparantie, bronnen en kunstmatige intelligentie

Janosi benadrukt de onpartijdige en transparante aard van zijn project: “Het idee is om apolitiek te zijn, om transparant te zijn, om de boodschapper te zijn van iets dat gebeurt. Tot nu toe zijn er meer dan 250 bronnen gecatalogiseerd, waarbij elke wijziging is voorzien van een tijdstempel en een bron. Deze traceerbaarheid is ontworpen om vertrouwen op te bouwen in een complex institutioneel systeem. Om zijn site te ontwerpen zonder zelf een ontwikkelaar te zijn, gebruikte de maker de Amerikaanse kunstmatige intelligentie Claude Code. Deze afhankelijkheid van een buitenlandse AI roept echter de vraag op over de soevereiniteit van lokale gegevens.

Uitdagingen en grenzen van het burgerinitiatief

Dit succes getuigt van de kracht van het burgerinitiatief, maar het legt ook een institutioneel vacuüm bloot. Waarom hebben de Brusselse autoriteiten zelf niet zo’n dienst aangeboden? Op lange termijn blijft de duurzaamheid van governance.brussels fragiel: het dagelijks onderhoud van zo’n uitgebreid platform hangt af van één persoon. Andere critici wijzen op het risico van fouten zonder institutionele of wettelijke kwaliteitscontrole. Een individueel project, hoe rigoureus ook, heeft niet de middelen of de legitimiteit van een officiële administratie om de betrouwbaarheid van de gegevens op lange termijn te garanderen.

De rol van civic tech en gemiste verantwoordelijkheden

Over de hele wereld verzamelen platformen zoals OpenStates in de Verenigde Staten en TheyWorkForYou in het Verenigd Koninkrijk al parlementaire gegevens en openbare debatten. Maar deze initiatieven maken vaak deel uit van netwerken die verenigingen of universiteiten ondersteunen. In Brussel betekent het ontbreken van een institutioneel equivalent dat de informatie eerder versnipperd is per instelling dan per onderwerp. Door deze modellen te vergelijken, kunnen we het belang van digitalisering voor burgerparticipatie beter begrijpen: een goed ontworpen hulpmiddel kan het makkelijker maken om een systeem te begrijpen dat als ondoorzichtig bekend staat.

Vooruitzichten en behoefte aan officiële steun

Er moeten nu een aantal vragen worden gesteld. Zijn de Brusselse instellingen van plan om een officieel portaal te creëren of om het project van Janosi te ondersteunen? Hoe kan de duurzaamheid en regelmatige bijwerking van deze gegevens worden gegarandeerd als de maker zich terugtrekt? Sommigen vragen om participatieve financiering of een publiek-burgerpartnerschap om onderhoud en kwaliteitscontrole op lange termijn te garanderen. In de praktijk illustreert de toekomst van dit initiatief een bredere kwestie: het verzoenen van de beweeglijkheid van een burgerproject met de verantwoordelijkheid en middelen van een openbare instelling.